Karar Alma Davranışları Çevikliği Nasıl Sabote Eder? Lateral Düşünce Perspektifinden Bir İnceleme
Üst Düzey Yöneticiler Çevikliği Neden Sürdüremez?Çevik örgütler literatürde; belirsizliğe hızlı uyum sağlayabilen, karar alma süreçlerini dağıtık yapılar üzerinden yürüten ve öğrenmeyi sürekli kılan sistemler olarak tanımlanmaktadır. Ancak uygulamada birçok örgüt çevikliği sürdürülebilir kılmakta zorlandığı görülmektedir.
Bu durumun temel nedenlerinden biri, çevik uygulamaların yapısal olarak benimsenmesine rağmen davranışsal düzeyde içselleştirilememesidir.
Karar Alma Yetkisinin Merkezileşmesi ve Çeviklik Paradoksu
Araştırmalar, belirsizlik arttıkça üst düzey yöneticilerin karar alma yetkisini merkezileştirme eğiliminin güçlendiğini göstermektedir. Bu eğilim kısa vadede kontrol hissini artırsa da, uzun vadede organizasyonel çevikliğin zayıflamasına neden olmaktadır.
Çünkü çevik yapılarda hız, kararın nerede alındığından ziyade ne kadar yakın alındığıyla ilişkilidir.
Mikro-Yönetim Davranışı Bir Risk Azaltma Aracı mı?
Mikro-yönetim sıklıkla risk azaltıcı bir liderlik davranışı olarak gerekçelendirilmektedir. Oysa davranışsal araştırmalar, mikro-yönetimin ekiplerde algılanan psikolojik güvenliği düşürdüğünü ve yaratıcı problem çözme kapasitesini sınırladığını ortaya koymaktadır.
Bu durum, çevik örgütlerin temel bileşenlerinden biri olan özerk karar alma mekanizmalarının işlevsizleşmesine yol açmaktadır.
Lateral Düşünce ve Dağıtık Karar Alma İlişkisi
Lateral düşünce, problemlerin doğrusal olmayan, çoklu perspektiflerle ele alınmasını sağlayan bilişsel bir süreçtir. Ancak bu düşünme biçiminin organizasyonel düzeyde etkin olabilmesi, karar alma alanlarının bireylere ve takımlara gerçek anlamda açılmasıyla mümkündür.
Yetki devrinin sembolik kaldığı yapılarda lateral düşünce, teorik bir ideal olmaktan öteye geçememektedir.
Liderlik Davranışlarının Çeviklik Üzerindeki Belirleyici Rolü
Çevik dönüşümlerin başarısızlık nedenleri incelendiğinde, teknik yetersizliklerden ziyade liderlik davranışlarının dönüştürülememesi öne çıkmaktadır. Üst düzey yöneticilerin kendi karar alma alışkanlıklarını ve kontrol reflekslerini yeniden yapılandırmadan, organizasyonel çevikliğin sürdürülebilir hale gelmesi mümkün değildir.
Çeviklik, metodolojik bir tercih değil; bilişsel ve davranışsal bir dönüşüm gerektirir.Bu dönüşüm ise örgütten önce liderlik düzeyinde başlar.
Dolayısıyla asıl soru şudur:
Örgütünüz çevik mi, yoksa çevik görünmeye mi çalışıyor?
Dr. Alper KÜÇÜK